Rond het Jonas Daniël Meijerplein wordt gewerkt. Aan een paar afvalcontainers is te zien dat de eeuwenoude Portugese Synagoge en de omringende bijgebouwen worden gerestaureerd en ook aan de rotonde van het aanpalende Mr. Visserplein wordt gesleuteld. Vroeg in de middag, als tenten worden neergezet en andere voorbereidingen voor de herdenking worden getroffen, liggen op de sokkel van de Dokwerker al een paar bosjes bloemen. Een voorschot.
Tegen vijf uur heet Joke Koningh, voorzitter van het Februaricomité, de deelnemers aan het defilé welkom. De staking van 1941, zegt ze, staat symbool voor solidariteit en opkomen voor je medemens waar dat nodig is. Bij de Dokwerker zijn donderdagmiddag 25 februari 2010 enkele duizenden mensen bijeen. Het is het jaarlijke eerbetoon aan het gemeentepersoneel, de ateliermeisjes, fabrieksarbeiders en havenwerkers, die in 1941 het werk neerlegden uit protest tegen de eerste razzia op joodse medeburgers.
Geert Mak:
In een korte toespraak geeft schrijver Geert Mak een voorbeeld hoe verontwaardiging over onrecht, over hondse behandeling van medeburgers de stemming kan laten omslaan. Mak vertelt het verhaal van Gitta Sereny, later een bekend historica, die als meisje van 14 meemaakt dat Wenen net is overgenomen door de nazi's. Een paar mannen in bruine uniformen vermaken zich door een groep joodse medeburgers met tandenborstels een straat te laten schrobben. Het publiek lacht. Gitta en een vriendin zien het en zij herkent de joodse kinderarts, die haar ooit het leven gered heeft. Ze kan zich niet inhouden en roept de bruinhemden toe: "hoe durven jullie!" Dan, plotseling, is het voorbij. De nazi's hebben zich uit de voeten gemaakt en ook de "straatschrobbers" lossen op in de menigte.
Dat "ene ogenblik van totale driestheid", twee meisjes die hun verontwaardiging tonen over discriminatie, zo werd, en wordt, namelijk verzet uitgevonden, aldus Geert Mak. Ook de Februaristaking, betoogt hij, was een soortgelijk moment. De staking "ontleent zijn betekenis aan precies hetzelfde: de driestheid om tegen de heersende machten op te staan, het besef dat je bij onrecht niet weg mag kijken, de solidariteit met degenen die worden vernederd en uitgestoten, de morele kracht van het Hoe durven jullie!"
Nee, de geschiedenis herhaalt zich nooit, besloot Mak. "Gitta Sereny en haar vriendin, de Februaristakers, wij in deze tijd, we zullen telkens opnieuw het verzet moeten uitvinden. We hebben een diepe waarde te verdedigen. De vrijheid. De vrijheid van angst."
Gedicht: voorgedragen door Hajo Bruins:
Acteur Hajo Bruins droeg vervolgens twee gedichten voor, zoals 'Meneer Cogito's opdracht' van de Poolse dichter Zbigniew Herbert.
Het defilé langs de Dokwerker werd geopend met het leggen van kransen namens het Comité Herdenking Februaristaking, door secretaris Harrie-Jan Metselaar en penningmeester Harry Homma, en het Amsterdamse gemeentebestuur, door burgemeester Job Cohen en de wethouders Lodewijk Asscher en Maarten van Poelgeest. Ze werden geholpen door een schare leerlingen van de joodse basisschool Rosj Pina, die de Dokwerker hebben geadopteerd, en een aantal deelnemers aan het multiculturele Van Acht tot Acht-project uit stadsdeel Slotervaart. Voorzitter Gerdi Verbeet en presidiumlid Sybrand van Haersma Buma legden een krans namens de Tweede Kamer en ook het kabinet liet zich vertegenwoordigen.
Kransen en bloemstukken werden gelegd door vertegenwoordigers van verzet en slachtoffers: Centraal Orgaan Voormalig Verzet en Slachtoffers, Verenigd Verzet 1940-1945, Nederlands Auschwitzcomité, Amsterdams 4 & 5 meicomité, Verzetsmuseum Amsterdam, Stichting 1940-1945, Contactcommissie Noord-Holland-Zuid, Vriendenkring Mauthausen, Stichting Samenwerkend Verzet 1940-1945, L.K.G. 1940-1945, Verbond Belangenbehartiging Vervolgingsslachtoffers, Sneevliet Herdenkingscomité, Groep van der Heul, Vereniging Kinderen van Verzetsdeelnemers 1940-1945, Stichting Centrum '45, Contactgroep Voormalig Verzet Zaanstreek-Waterland, Vrouwen van Ravensbrück, Nederlands Dachaucomité en Stichting Oranjehotel.
Een reeks politieke partijen was aanwezig. Partij van de Arbeid, PvdA Amsterdam, GroenLinks Amsterdam, GroenLinks Amsterdam Centrum, VVD stadsdeel Centrum, Socialistische Partij, NCPN-Manifest en D66 Amsterdam.
AbvaKabo FNV werd vertegenwoordigd door een reeks afdelingen, zoals afdeling Amsterdam, Amsterdam/Aan een, groep migranten, groep gepensioneerden, groep uitkeringsgerechtigden, Gemeente Vervoersbedrijf, Dienst Wonen Amsterdam, BLG/OR Zuidoost, ledenraad Amsterdam, afdeling Twente en groep zorg. Andere vakbonden waren hoofdbestuur AOb, FNV Bondgenoten, FNV Bouw en FNV Bouw afdeling Amsterdam en het CNV.
Het provinciaal bestuur van Noord-Holland legde bloemen, evenals een reeks gemeenten, waar in 1941 ook gestaakt werd: Oostzaan, Amstelveen, 's-Gravenhage, Diemen, Haarlem, Alkmaar, Velsen, Heemskerk, Ouder-Amstel, Utrecht en Purmerend. Ook de
Amsterdamse stadsdelen Centrum, Osdorp, Zuideramstel, Westerpark, Noord, Oost-Watergraafsmeer, De Baarsjes, Oud-Zuid, Oud-West, Zeeburg, Zuidoost, Slotervaart en Geuzenveld-Slotermeer legden bloemen.
Verder werd een krans gelegd namens de bevolking en de staat Israël en waren er bloemstukken van Het Amsterdams Lyceum, Uitgeverij en Boekhandel Pegasus, Nederlandse Vrouwenbeweging, Stichting Vrienden van de Historie van de Vakbeweging, ASVA studentenunie, Bond van Anti-Fascisten AFVN, Dijkman offset, CJB, Buurtbeheer Banne-Noord, Plantage Weesperbuurt, de BBK en Milieucentrum Amsterdam
Tegen het einde van het defilé sloot zich een delegatie aan van een groep stakende schoonmakers van het Centraal Station, nog gehuld in actie-hesjes van FNV Bondgenoten.
Gedicht:
25 februari 1941
- dag van Amsterdam
Wat men uit dezen bitt'ren tijd Aan uur en dag vergeten mag; Nooit deze onvolprezen dag. Toen 't volk, dreiging en dood ten spijt, Terwille der gerechtigheid, Opstond voor 't volk dat onderlag.